// Tek tek değişkenler - verimsiz
const ogrenci1 = "Ali";
const ogrenci2 = "Veli";
const ogrenci3 = "Ayşe";

// Dizi - verimli
const ogrenciler = ["Ali", "Veli", "Ayşe"];

// Erişim
console.log(ogrenciler[0]); // "Ali"
console.log(ogrenciler[1]); // "Veli"
console.log(ogrenciler[2]); // "Ayşe"

const karisik = [
    "metin",
    42,
    true,
    null,
    { isim: "Ali" },
    [1, 2, 3],
    function() { return "Fonksiyon"; }
];

console.log(karisik[4].isim); // "Ali"
console.log(karisik[5][0]);   // 1
console.log(karisik[6]());    // "Fonksiyon"

// 1. Literal syntax (önerilen)
const meyveler = ["elma", "armut", "muz"];

// 2. Array constructor
const sayilar = new Array(1, 2, 3);
const bos = new Array(5); // 5 elemanlık boş dizi

// 3. Array.of()
const dizi = Array.of(1, 2, 3);

// 4. Array.from() - iterable'dan dizi oluşturma
const harfler = Array.from("merhaba");
console.log(harfler); // ["m", "e", "r", "h", "a", "b", "a"]

// Belirli uzunlukta dizi oluşturma
const sifirlar = Array(5).fill(0);
console.log(sifirlar); // [0, 0, 0, 0, 0]

// Index bazlı dizi oluşturma
const indexli = Array.from({ length: 5 }, (_, i) => i * 2);
console.log(indexli); // [0, 2, 4, 6, 8]

const renkler = ["kırmızı", "mavi", "yeşil", "sarı"];

// Index ile erişim
console.log(renkler[0]); // "kırmızı"
console.log(renkler[2]); // "yeşil"

// Son eleman
console.log(renkler[renkler.length - 1]); // "sarı"

// at() metodu (ES2022) - negatif index destekler
console.log(renkler.at(-1)); // "sarı"
console.log(renkler.at(-2)); // "yeşil"

// Olmayan index
console.log(renkler[10]); // undefined

// Eleman değiştirme
renkler[0] = "turuncu";
console.log(renkler); // ["turuncu", "mavi", "yeşil", "sarı"]

// Dizi uzunluğu
console.log(renkler.length); // 4

// 2 boyutlu dizi (matris)
const matris = [
    [1, 2, 3],
    [4, 5, 6],
    [7, 8, 9]
];

console.log(matris[0][0]); // 1
console.log(matris[1][2]); // 6
console.log(matris[2][1]); // 8

// 3 boyutlu dizi
const kup = [
    [[1, 2], [3, 4]],
    [[5, 6], [7, 8]]
];

console.log(kup[0][1][0]); // 3

const dizi = [1, 2, 3];

// push - sona ekle
dizi.push(4);
console.log(dizi); // [1, 2, 3, 4]

dizi.push(5, 6);
console.log(dizi); // [1, 2, 3, 4, 5, 6]

// pop - sondan çıkar
const sonEleman = dizi.pop();
console.log(sonEleman); // 6
console.log(dizi); // [1, 2, 3, 4, 5]

const dizi = [2, 3, 4];

// unshift - başa ekle
dizi.unshift(1);
console.log(dizi); // [1, 2, 3, 4]

dizi.unshift(-1, 0);
console.log(dizi); // [-1, 0, 1, 2, 3, 4]

// shift - baştan çıkar
const ilkEleman = dizi.shift();
console.log(ilkEleman); // -1
console.log(dizi); // [0, 1, 2, 3, 4]

const dizi = ["a", "b", "c", "d", "e"];

// splice(başlangıç, silinecekSayı, ...eklenecekler)

// Silme
const silinen = dizi.splice(2, 1);
console.log(silinen); // ["c"]
console.log(dizi); // ["a", "b", "d", "e"]

// Ekleme (0 eleman sil, yeni ekle)
dizi.splice(2, 0, "yeni");
console.log(dizi); // ["a", "b", "yeni", "d", "e"]

// Değiştirme (1 sil, 1 ekle)
dizi.splice(1, 1, "degisti");
console.log(dizi); // ["a", "degisti", "yeni", "d", "e"]

// Çoklu silme ve ekleme
const dizi2 = [1, 2, 3, 4, 5];
dizi2.splice(1, 3, "a", "b");
console.log(dizi2); // [1, "a", "b", 5]

const dizi = ["a", "b", "c", "d", "e"];

// slice(başlangıç, bitiş) - bitiş dahil değil
console.log(dizi.slice(1, 3)); // ["b", "c"]
console.log(dizi.slice(2));    // ["c", "d", "e"]
console.log(dizi.slice(-2));   // ["d", "e"]
console.log(dizi.slice(1, -1)); // ["b", "c", "d"]

// Tam kopya
const kopya = dizi.slice();
console.log(kopya); // ["a", "b", "c", "d", "e"]

// Orijinal değişmedi
console.log(dizi); // ["a", "b", "c", "d", "e"]

const dizi = [1, 2, 3, 2, 1];

// indexOf - ilk bulunan index
console.log(dizi.indexOf(2));  // 1
console.log(dizi.indexOf(5));  // -1 (bulunamadı)

// lastIndexOf - son bulunan index
console.log(dizi.lastIndexOf(2)); // 3
console.log(dizi.lastIndexOf(1)); // 4

// Başlangıç indexi belirtme
console.log(dizi.indexOf(2, 2)); // 3 (index 2'den itibaren ara)

const meyveler = ["elma", "armut", "muz"];

console.log(meyveler.includes("armut")); // true
console.log(meyveler.includes("kiraz")); // false

// NaN kontrolü (indexOf ile yapılamaz)
const sayilar = [1, 2, NaN, 4];
console.log(sayilar.indexOf(NaN));  // -1 (bulamaz!)
console.log(sayilar.includes(NaN)); // true (bulur)

const kullanicilar = [
    { id: 1, isim: "Ali", yas: 25 },
    { id: 2, isim: "Veli", yas: 30 },
    { id: 3, isim: "Ayşe", yas: 28 }
];

// find - elemanı döner
const kullanici = kullanicilar.find(k => k.id === 2);
console.log(kullanici); // { id: 2, isim: "Veli", yas: 30 }

// findIndex - indexi döner
const index = kullanicilar.findIndex(k => k.yas > 26);
console.log(index); // 1 (Veli'nin indexi)

// Bulunamazsa
console.log(kullanicilar.find(k => k.id === 99)); // undefined
console.log(kullanicilar.findIndex(k => k.id === 99)); // -1

const sayilar = [1, 2, 3, 4, 5, 6];

// Son çift sayıyı bul
const sonCift = sayilar.findLast(s => s % 2 === 0);
console.log(sonCift); // 6

// Son çift sayının indexi
const sonCiftIndex = sayilar.findLastIndex(s => s % 2 === 0);
console.log(sonCiftIndex); // 5

const sayilar = [1, 2, 3, 4, 5];

sayilar.forEach((sayi, index) => {
    console.log(`Index ${index}: ${sayi}`);
});
// Index 0: 1
// Index 1: 2
// ...

// Toplam hesaplama
let toplam = 0;
sayilar.forEach(sayi => {
    toplam += sayi;
});
console.log(toplam); // 15

const sayilar = [1, 2, 3, 4, 5];

// some - en az biri koşulu sağlıyor mu?
console.log(sayilar.some(s => s > 4)); // true
console.log(sayilar.some(s => s > 10)); // false

// every - hepsi koşulu sağlıyor mu?
console.log(sayilar.every(s => s > 0)); // true
console.log(sayilar.every(s => s > 3)); // false

// Pratik örnek
const formVerileri = [
    { alan: "isim", dolu: true },
    { alan: "email", dolu: true },
    { alan: "telefon", dolu: false }
];

const formGecerli = formVerileri.every(v => v.dolu);
console.log(formGecerli); // false

const sayilar = [1, 2, 3, 4, 5];

// Her elemanın karesini al
const kareler = sayilar.map(sayi => sayi * sayi);
console.log(kareler); // [1, 4, 9, 16, 25]

// İkiye katla
const ikiKat = sayilar.map(sayi => sayi * 2);
console.log(ikiKat); // [2, 4, 6, 8, 10]

// Orijinal değişmedi
console.log(sayilar); // [1, 2, 3, 4, 5]

const kullanicilar = [
    { isim: "Ali", yas: 25 },
    { isim: "Veli", yas: 30 },
    { isim: "Ayşe", yas: 28 }
];

// Sadece isimleri al
const isimler = kullanicilar.map(k => k.isim);
console.log(isimler); // ["Ali", "Veli", "Ayşe"]

// Yeni özellik ekle
const guncelKullanicilar = kullanicilar.map(k => ({
    ...k,
    yetiskin: k.yas >= 18
}));
console.log(guncelKullanicilar);
// [
//   { isim: "Ali", yas: 25, yetiskin: true },
//   { isim: "Veli", yas: 30, yetiskin: true },
//   { isim: "Ayşe", yas: 28, yetiskin: true }
// ]

// HTML oluşturma
const htmlListe = kullanicilar.map(k =>
    `<li>${k.isim} (${k.yas})</li>`
).join("\n");
console.log(htmlListe);
// <li>Ali (25)</li>
// <li>Veli (30)</li>
// <li>Ayşe (28)</li>

const harfler = ["a", "b", "c", "d"];

const indexli = harfler.map((harf, index) => ({
    index,
    harf,
    buyuk: harf.toUpperCase()
}));

console.log(indexli);
// [
//   { index: 0, harf: "a", buyuk: "A" },
//   { index: 1, harf: "b", buyuk: "B" },
//   ...
// ]

const sayilar = [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10];

// Çift sayıları filtrele
const ciftler = sayilar.filter(sayi => sayi % 2 === 0);
console.log(ciftler); // [2, 4, 6, 8, 10]

// 5'ten büyükleri al
const buyukler = sayilar.filter(sayi => sayi > 5);
console.log(buyukler); // [6, 7, 8, 9, 10]

// Orijinal değişmedi
console.log(sayilar); // [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10]

const urunler = [
    { isim: "Laptop", fiyat: 15000, stok: 5 },
    { isim: "Telefon", fiyat: 8000, stok: 0 },
    { isim: "Tablet", fiyat: 5000, stok: 12 },
    { isim: "Kulaklık", fiyat: 500, stok: 50 }
];

// Stokta olanlar
const stoktaOlanlar = urunler.filter(u => u.stok > 0);
console.log(stoktaOlanlar.map(u => u.isim));
// ["Laptop", "Tablet", "Kulaklık"]

// Fiyatı 5000'den düşük olanlar
const ucuzlar = urunler.filter(u => u.fiyat < 5000);
console.log(ucuzlar); // [{ isim: "Kulaklık", ... }]

// Birden fazla koşul
const uygunUrunler = urunler.filter(u =>
    u.stok > 0 && u.fiyat < 10000
);
console.log(uygunUrunler.map(u => u.isim));
// ["Tablet", "Kulaklık"]

const todos = [
    { id: 1, text: "Alışveriş", done: true },
    { id: 2, text: "Spor", done: false },
    { id: 3, text: "Çalışma", done: true }
];

// ID'ye göre silme
const silinecekId = 2;
const yeniTodos = todos.filter(todo => todo.id !== silinecekId);
console.log(yeniTodos);
// [{ id: 1, ... }, { id: 3, ... }]

// Tamamlanmışları silme
const aktifTodos = todos.filter(todo => !todo.done);
console.log(aktifTodos); // [{ id: 2, text: "Spor", done: false }]

// Sözdizimi: array.reduce((akümülatör, mevcut, index, dizi) => {}, başlangıçDeğeri)

const sayilar = [1, 2, 3, 4, 5];

// Toplama
const toplam = sayilar.reduce((acc, sayi) => acc + sayi, 0);
console.log(toplam); // 15

// Adım adım:
// acc = 0, sayi = 1 => 0 + 1 = 1
// acc = 1, sayi = 2 => 1 + 2 = 3
// acc = 3, sayi = 3 => 3 + 3 = 6
// acc = 6, sayi = 4 => 6 + 4 = 10
// acc = 10, sayi = 5 => 10 + 5 = 15

// Çarpma
const carpim = sayilar.reduce((acc, sayi) => acc * sayi, 1);
console.log(carpim); // 120

// En büyük değer
const enBuyuk = sayilar.reduce((max, sayi) =>
    sayi > max ? sayi : max
, sayilar[0]);
console.log(enBuyuk); // 5

const siparisler = [
    { urun: "Laptop", fiyat: 15000, adet: 1 },
    { urun: "Mouse", fiyat: 200, adet: 2 },
    { urun: "Klavye", fiyat: 500, adet: 1 }
];

// Toplam tutar
const toplamTutar = siparisler.reduce((toplam, siparis) =>
    toplam + (siparis.fiyat * siparis.adet)
, 0);
console.log(toplamTutar); // 15900

// Gruplama
const meyveler = ["elma", "armut", "elma", "muz", "elma", "armut"];

const sayim = meyveler.reduce((acc, meyve) => {
    acc[meyve] = (acc[meyve] || 0) + 1;
    return acc;
}, {});
console.log(sayim); // { elma: 3, armut: 2, muz: 1 }

// Kategoriye göre gruplama
const urunler = [
    { isim: "Laptop", kategori: "Elektronik" },
    { isim: "Telefon", kategori: "Elektronik" },
    { isim: "Masa", kategori: "Mobilya" },
    { isim: "Sandalye", kategori: "Mobilya" }
];

const kategoriler = urunler.reduce((acc, urun) => {
    const kategori = urun.kategori;
    if (!acc[kategori]) {
        acc[kategori] = [];
    }
    acc[kategori].push(urun.isim);
    return acc;
}, {});

console.log(kategoriler);
// { Elektronik: ["Laptop", "Telefon"], Mobilya: ["Masa", "Sandalye"] }

const icIce = [[1, 2], [3, 4], [5, 6]];

const duz = icIce.reduce((acc, dizi) => acc.concat(dizi), []);
console.log(duz); // [1, 2, 3, 4, 5, 6]

// Veya flat() metodu (ES2019)
console.log(icIce.flat()); // [1, 2, 3, 4, 5, 6]

// String sıralama (alfabetik)
const isimler = ["Zeynep", "Ali", "Mehmet", "Canan"];
isimler.sort();
console.log(isimler); // ["Ali", "Canan", "Mehmet", "Zeynep"]

// Sayı sıralama - DİKKAT!
const sayilar = [10, 2, 30, 21, 100];
sayilar.sort();
console.log(sayilar); // [10, 100, 2, 21, 30] - YANLIŞ!

// Doğru sayı sıralama
sayilar.sort((a, b) => a - b);
console.log(sayilar); // [2, 10, 21, 30, 100] - Küçükten büyüğe

sayilar.sort((a, b) => b - a);
console.log(sayilar); // [100, 30, 21, 10, 2] - Büyükten küçüğe

const ogrenciler = [
    { isim: "Ali", puan: 85 },
    { isim: "Veli", puan: 92 },
    { isim: "Ayşe", puan: 78 }
];

// Puana göre sırala (yüksekten düşüğe)
ogrenciler.sort((a, b) => b.puan - a.puan);
console.log(ogrenciler);
// [{ isim: "Veli", puan: 92 }, { isim: "Ali", puan: 85 }, { isim: "Ayşe", puan: 78 }]

// İsme göre sırala
ogrenciler.sort((a, b) => a.isim.localeCompare(b.isim, 'tr'));
console.log(ogrenciler.map(o => o.isim)); // ["Ali", "Ayşe", "Veli"]

const dizi = [1, 2, 3, 4, 5];
dizi.reverse();
console.log(dizi); // [5, 4, 3, 2, 1]

// Kopyalayarak ters çevir (orijinali korumak için)
const orijinal = [1, 2, 3];
const ters = [...orijinal].reverse();
console.log(orijinal); // [1, 2, 3]
console.log(ters);     // [3, 2, 1]

const sayilar = [3, 1, 4, 1, 5, 9];

const sirali = sayilar.toSorted((a, b) => a - b);
console.log(sirali);   // [1, 1, 3, 4, 5, 9]
console.log(sayilar);  // [3, 1, 4, 1, 5, 9] - değişmedi

const ters = sayilar.toReversed();
console.log(ters);     // [9, 5, 1, 4, 1, 3]
console.log(sayilar);  // [3, 1, 4, 1, 5, 9] - değişmedi

const dizi1 = [1, 2, 3];
const dizi2 = [4, 5, 6];

const birlesik = dizi1.concat(dizi2);
console.log(birlesik); // [1, 2, 3, 4, 5, 6]

// Çoklu birleştirme
const dizi3 = [7, 8, 9];
const hepsi = dizi1.concat(dizi2, dizi3, [10]);
console.log(hepsi); // [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10]

// Orijinaller değişmez
console.log(dizi1); // [1, 2, 3]

const kelimeler = ["Merhaba", "Dünya", "!"];

console.log(kelimeler.join(" ")); // "Merhaba Dünya !"
console.log(kelimeler.join("-")); // "Merhaba-Dünya-!"
console.log(kelimeler.join(""));  // "MerhabaDünya!"
console.log(kelimeler.join());    // "Merhaba,Dünya,!" (varsayılan virgül)

// URL oluşturma
const pathParts = ["api", "users", "123"];
const url = pathParts.join("/");
console.log(url); // "api/users/123"

const cumle = "JavaScript çok güzel bir dil";
const kelimeler = cumle.split(" ");
console.log(kelimeler); // ["JavaScript", "çok", "güzel", "bir", "dil"]

const csv = "Ali,25,İstanbul";
const veriler = csv.split(",");
console.log(veriler); // ["Ali", "25", "İstanbul"]

const icIce = [1, [2, 3], [4, [5, 6]]];

console.log(icIce.flat());   // [1, 2, 3, 4, [5, 6]] - 1 seviye
console.log(icIce.flat(2));  // [1, 2, 3, 4, 5, 6] - 2 seviye
console.log(icIce.flat(Infinity)); // Tüm seviyeler

// flatMap - map + flat(1)
const cumleler = ["Merhaba Dünya", "JavaScript güzel"];
const kelimeler = cumleler.flatMap(c => c.split(" "));
console.log(kelimeler); // ["Merhaba", "Dünya", "JavaScript", "güzel"]

const dizi1 = [1, 2, 3];
const dizi2 = [4, 5, 6];

// Birleştirme
const birlesik = [...dizi1, ...dizi2];
console.log(birlesik); // [1, 2, 3, 4, 5, 6]

// Kopyalama
const kopya = [...dizi1];
kopya.push(4);
console.log(dizi1); // [1, 2, 3] - değişmedi
console.log(kopya); // [1, 2, 3, 4]

// Araya ekleme
const yeni = [0, ...dizi1, 4];
console.log(yeni); // [0, 1, 2, 3, 4]

// Fonksiyona argüman olarak
const sayilar = [5, 2, 8, 1, 9];
console.log(Math.max(...sayilar)); // 9
console.log(Math.min(...sayilar)); // 1

// String'i diziye
const harfler = [..."merhaba"];
console.log(harfler); // ["m", "e", "r", "h", "a", "b", "a"]

const sepet = [
    { urun: "Laptop", fiyat: 15000, adet: 1 },
    { urun: "Mouse", fiyat: 200, adet: 2 },
    { urun: "Klavye", fiyat: 500, adet: 1 },
    { urun: "Monitor", fiyat: 3000, adet: 2 }
];

// Toplam ürün sayısı
const toplamUrun = sepet.reduce((t, u) => t + u.adet, 0);
console.log("Toplam ürün:", toplamUrun); // 6

// Ara toplam
const araToplam = sepet.reduce((t, u) => t + (u.fiyat * u.adet), 0);
console.log("Ara toplam:", araToplam); // 21900

// KDV hesaplama
const kdv = araToplam * 0.18;
const genelToplam = araToplam + kdv;
console.log("KDV:", kdv); // 3942
console.log("Genel Toplam:", genelToplam); // 25842

// En pahalı ürün
const enPahali = sepet.reduce((max, u) =>
    u.fiyat > max.fiyat ? u : max
);
console.log("En pahalı:", enPahali.urun); // Laptop

// Fatura detayı
const fatura = sepet.map(u => ({
    ...u,
    toplamFiyat: u.fiyat * u.adet
}));
console.log(fatura);

const ogrenciler = [
    { isim: "Ali", notlar: [80, 90, 75] },
    { isim: "Veli", notlar: [60, 55, 70] },
    { isim: "Ayşe", notlar: [95, 88, 92] },
    { isim: "Fatma", notlar: [45, 50, 55] }
];

// Ortalama hesapla
const ortalamaEkle = ogrenciler.map(ogr => ({
    ...ogr,
    ortalama: ogr.notlar.reduce((t, n) => t + n, 0) / ogr.notlar.length
}));

console.log(ortalamaEkle);

// Geçenleri filtrele (ortalama >= 60)
const gecenler = ortalamaEkle.filter(o => o.ortalama >= 60);
console.log("Geçenler:", gecenler.map(o => o.isim)); // ["Ali", "Ayşe"]

// Kalanları filtrele
const kalanlar = ortalamaEkle.filter(o => o.ortalama < 60);
console.log("Kalanlar:", kalanlar.map(o => o.isim)); // ["Veli", "Fatma"]

// En başarılı öğrenci
const enBasarili = ortalamaEkle.reduce((max, o) =>
    o.ortalama > max.ortalama ? o : max
);
console.log("En başarılı:", enBasarili.isim); // Ayşe

// Sınıf ortalaması
const sinifOrt = ortalamaEkle.reduce((t, o) => t + o.ortalama, 0) / ogrenciler.length;
console.log("Sınıf ortalaması:", sinifOrt.toFixed(2)); // 71.67

function kelimeFrekans(metin) {
    return metin
        .toLowerCase()
        .replace(/[.,!?;:'"]/g, "")
        .split(/\s+/)
        .filter(k => k.length > 0)
        .reduce((acc, kelime) => {
            acc[kelime] = (acc[kelime] || 0) + 1;
            return acc;
        }, {});
}

const ornek = "JavaScript çok güzel. JavaScript öğrenmek çok eğlenceli!";
console.log(kelimeFrekans(ornek));
// { javascript: 2, çok: 2, güzel: 1, öğrenmek: 1, eğlenceli: 1 }

// En sık kullanılan kelime
function enSikKelime(metin) {
    const frekans = kelimeFrekans(metin);
    return Object.entries(frekans)
        .sort((a, b) => b[1] - a[1])[0];
}

console.log(enSikKelime(ornek)); // ["javascript", 2]

// Benzersiz değerler
const tekrarli = [1, 2, 2, 3, 3, 3, 4, 4, 4, 4];

// Set ile
const benzersiz1 = [...new Set(tekrarli)];
console.log(benzersiz1); // [1, 2, 3, 4]

// filter ile
const benzersiz2 = tekrarli.filter((deger, index, dizi) =>
    dizi.indexOf(deger) === index
);
console.log(benzersiz2); // [1, 2, 3, 4]

// reduce ile
const benzersiz3 = tekrarli.reduce((acc, deger) => {
    if (!acc.includes(deger)) acc.push(deger);
    return acc;
}, []);
console.log(benzersiz3); // [1, 2, 3, 4]